Έτσι θα ήταν ο Λυκαβηττός του Τσίλλερ!

Written by on 12 Νοεμβρίου, 2018

Φαντάσου τον εαυτό σου μετά από μια δύσκολη μέρα στην δουλειά, να ανεβαίνει προς τον Λυκαβηττό ακολουθώντας το πέτρινο μονοπάτι από την Β. Σοφίας.
Δέντρα παντού. Ένας καταρράκτης στα δεξιά, ρίχνει τα νερά του σε μια λίμνη με πάπιες που καθαρίζουν με μανία τα πούπουλά τους. Κουρασμένος από την ανάβαση, κάθεσαι να χαλαρώσεις στο νεοκλασσικό στρογγυλό κιόσκι με τις αρχαιοελληνικές κολώνες, στο οποίο σε οδηγεί μια μικρή πέτρινη γέφυρα.
Από ψηλά, αγναντεύεις την Αθήνα με τις κόκκινες κεραμοσκεπές.

Κάπως έτσι ονειρεύονταν και ο Ερνέστος Τσίλλερ την βόλτα του στον λόφο του Λυκαβηττού κι ευτυχώς έχουν διασωθεί τα σχέδια του, τα οποία θα δεις παρακάτω, και θα σε κάνουν να αρθρώσεις αυτό το ”γαμώτο-τι-κρίμα-που-δεν-έγινε-πραγματικότητα”. Το κάνεις και χάσταγκ.
Ας το πάρουμε από την αρχή. Ο Τσίλλερ καταφθάνει από την Σαξωνία στην Αθήνα έναν χρόνο πριν από την έξωση του βασιλιά Όθωνα το 1861, μόλις εικοσιτεσσάρων χρονών γεμάτος όνειρα, νεανική ορμή και πάθος για δημιουργία. “Πλήρως ενταγμένος σε ένα κλίμα φιλελληνισμού, ανακαλύπτει από κοντά πια τις αρχαιότητες της Αθήνας αλλά και της υπόλοιπης Ελλάδας, τις αυθεντικές πηγές του αρχιτεκτονικού ιδεώδους που επιθυμούσε να υπηρετήσει: ενός νεοκλασικισμού που θα αντλούσε έμπνευση από τα ίδια τα μνημεία και θα μπορούσε να αντέξει τη γειτνίαση με τα αρχαία αριστουργήματα.”
Αγάπησε την χώρα, αν και φυσικά πολεμήθηκε από πολλούς (αλίμονο), παντρεύτηκε Eλληνίδα, έκανε δύο παιδιά και παρέμεινε στην Αθήνα όπου και πέθανε το 1923.
Περισσότερα από 500 τα δημόσια και ιδιωτικά κτήρια που σχεδίασε και υλοποίησε στην Ελλάδα και σίγουρα έχεις σκεφτεί πόσο πιο όμορφη θα ήταν η Αθήνα αν ακόμα στέκονταν όλα όρθια και δεν τα είχε καταπιεί το τσιμέντο.
Δυστυχώς, πολλά από τα έργα του έμειναν στο χαρτί, κυρίως λόγω έλλειψης πόρων. Ένα από αυτά είναι και ο εξωραϊσμός του Λυκαβηττού. Ο Τσίλλερ ήθελε να διαμορφώσει με τον δικό του τρόπο έναν από τους επτά λόφους των Αθηνών αλλά δεν το κατάφερε ποτέ και έτσι η πόλη και οι κάτοικοί της στερήθηκαν ακόμα μια παρέμβαση καλαισθησίας από τον ταλαντούχο αρχιτέκτονα.

Ο ίδιος είχε γράψει στην επιστολή του στον τότε υπουργό εσωτερικών, με τίτλο “Ο Λυκαβηττός ως αερικόν θεραπευτήριον”:

“Κύριε υπουργέ!

Υποβάλλω ευσεβάτως εις την υμετέραν έγκρισιν σχέδιον καθ’ ό ο Λυκαβηττός δύναται να μεταβληθή εις άλσος εύσκιον μετά δροσερών περιπάτων και εν διαιτημάτων μετ’ αέρων και τερπνών καλλιτεχνημάτων παντοίων, προς τέρψιν και ανάπαυσιν των κατοίκων της ωραίας πόλεως των Αθηνών και των επισκεπτομένων αυτήν Ελλήνων και ξένων, οίτινες απηλλασσόμενοι [ σικ ] του θερινού κονιορτού και της θερμότητος των ηλιακών ακτίνων ευρίσκουσιν ενταύθα ανάπαυσιν και τέρψιν ευχάριστον εκ της θέας των πέριξ και μακράν […] της φύσεως και της τέχνης.

Το σχέδιον τούτο, προϊόν του ενθουσιασμού μου υπέρ της πόλεως των Αθηνών, προσφέρω υμίν δωρεάν, όπως ενεργήσητε την πραγματοποίησιν αυτού υπέρ του γενικού αγαθού.

Αν δ’ εκ πρώτης όψεως φανή δυσχερής η εκτέλεσις διά την απαιτουμένην εις τούτο χρηματικήν δαπάνην, νομίζομεν ότι βαθυτέρα σκέψις και επιμέλεια περί το έργον ακραιφνής αίρουσι την δυσχέρειαν ταύτην άνευ μεγάλης δαπάνης παρά της σεβαστής κυβερνήσεως.
Διότι ο μέν τόπος έστι και έσεται της κυβερνήσεως ήτις μόνον 10 – 15.000 δραχμάς θα δαπανήση εις κατασκευήν των οδών και καθορισμόν των ορίων της ιδιοκτησίας της, η δε δημαρχία θα αναδεχθή την διοχέτευσιν των υδάτων και την επιμέλειαν της φυτείας, τα δε οικοδομήματα ιδρυθήσονται επί μακοχρονίου μισθώσεως, μεθ’ήν έσονται κτήματα της πόλεως, ούτω παραδείγματος χάριν το ξενοδοχείον και το καφενείον και η αναπαυτήριος αίθουσα αγαλμάτων και άλλα καλλιτεχνήματα, ιδιωτικαίς δαπάναις φιλοτίμων πολιτών και ξένων, θελόντων δι’έργων καλών και ωφελίμων να διαιωνίσουν τα ονόματά τους.

Εάν ουν η σεβαστή κυβέρνησις εγκρίνη το σχέδιον τούτο, παρακαλώ αυτήν ευσεβάστως να διορίση εμέ αρχιτέκτονα της εκτελέσεως του σχεδίου τούτου καθ’ όλουκαι εν τοις μέσοις αυτού, όπως αποβή άπαν το έργον αρμονικόν.

Εν Αθήναις τη 27 Μαρτίου 1886

Ευπειθέστατος
Ε. Τσίλλερ”

Τμήμα βράχων με γέφυρα και περίπτερο

Ο προϋπολογισμός για το όλο έργο ανέρχοταν στα 1.864.200 δραχμές, ποσό αστρονομικό για την εποχή και αν είχε δοθεί η έγκριση, μπορεί μέχρι και σήμερα να θαυμάζαμε  “αμαξιτή οδόν κατά τον ελβετικόν τρόπον”, “ξενοδοχείον μετά ταρατσών και σκιάδων”, “σκιάν μετά γέφυρας”, “λίμναι”, “μέγα καταρράκτη”, “κήπους δια μικρά παιδιά με τα απαιτούμενα παιχνίδια”, “αναπαυτήριον μετά της πλατείας”, “σκιάδιο δίοδον”

Αίθριο με σκιάδιο δίοδο

Εξέδρα (belvedere) στην πίσω πλευρά με θέα προς την Πάρνηθα

Στοά με θέα προς την Ακρόπολη

Καφενείο

Τμήμα αναπαυτηρίου

Ναός Αγ. Γεωργίου (δυτική όψη)

Πηγή προς στήλη

Μνημείο [“Υδροτεχνάσματα παρά την αμαξιτόν”]

Γενική όψη για ένα Ηρώο της Ελλνικής Ανεξαρτησίας, 1908

*Bonus track*
Παρακάτω μπορείς να δεις την πρόταση του Τσίλλερ για την ανέργεση Ηρώου σε ανάμνηση της Ελληνικής επανάστασης, στην πλατεία της Ομόνοιας. Τελικά η χρηματοδότηση δεν απέφερε τα αναμενόμενα και το μνημείο δεν υλοποιήθηκε.
«Με την ευκαιρία της εφετινής επετείου της Ελληνικής Ανεξαρτησίας, ο βασιλιάς Γεώργιος ανακοίνωσε την πρόθεσή του να ανεγείρει ένα μνημείο στην πλατεία Ομονοίας, στην Αθήνα, σε ανάμνηση του γεγονότος. Επιφόρτισε τον κύριο Τσίλλερ, τον αρχιτέκτονα της Ακαδημίας [sic], να ετοιμάσει ένα σχέδιο για την υλοποίηση της ιδέας αυτής, που συνέλαβε η μεγαλειότητά του. Δημοσιεύουμε εδώ το σχέδιο.

Η κύρια μορφή στην κορυφή του μνημείου συμβολίζει την Ελλάδα, οι τέσσερις καθισμένες μορφές στη βάση, τα τέσσερα εδαφικά διαμερίσματα του ελληνικού βασιλείου, την Βόρεια [Στερεά] Ελλάδα, την Πελοπόννησο, το Αρχιπέλαγος και τα Ιόνια Νησιά. Η κυκλική ζωφόρος γύρω από τη βάση παρουσιάζει τις σπουδαιότερες σκηνές της Ελληνικής Ανεξαρτησίας. Ανάμεσά τους, ο Γερμανός, επίσκοπος Πατρών, που υψώνει και ευλογεί το λάβαρο της Ανεξαρτησίας της 5ης Μαρτίου 8, η έξοδος του Μεσολογγίου, η ναυμαχία του Ναβαρίνου, η άφιξη του Καποδίστρια και η άφιξη του Όθωνα. Δύο επιγραφές είναι τοποθετημένες στη στήλη: ‘Το Έθνος στους απελευθερωτές του’ και ‘Η ισχύς εν τη ενώσει’.
Το μνημείο αποτελείται από ατόφιο πεντελικό μάρμαρο, έχει ύψος 60 πόδια [8,0 μ.] και είναι τοποθετημένο σε δεσπόζουσα θέση, ορατό από τις έξι κύριες οδικές αρτηρίες της Αθήνας, και στην απόληξη αυτής που βρίσκεται σε ευθεία γραμμή από τον Πειραιά.
Ο θεμέλιος λίθος θα τεθεί του χρόνου, κατά την 50ή επέτειο της Ανεξαρτησίας. Προσκλήσεις θα αποσταλούν προς όλους του Έλληνες, σε όλα τα μέρη του κόσμου, για να συμμετάσχουν στην τελετή, που, όπως ελπίζεται, θα εγκαινιάσει μια περίοδο μελλοντικής προόδου, όπως επίσης θα θυμίζει και το ένδοξο παρελθόν. Το μνημείο θα χρηματοδοτηθεί από συνδρομές και οι προεγγραφές πρόκειται να αποσταλούν σε όλα τα ελληνικά προξενεία».
Κείμενο του ιστορικού George Finlay
περ. “The Builder”, 8 Οκτωβρίου 1870

Πηγή: Εθνική Πινακοθήκη 


Join Radio

#ΑλλαξεΤονΑεραΣου

Current track

Title

Artist

 

Background