Oscars 2021: Nomadland, η καλύτερη ταινία της χρονιάς. Το κλείσαμε.

Written by on 11 Ιανουαρίου, 2021

Nomadland, First Cow και Never Rarely Sometimes Always. Οι πιο ωραίες ταινίες φέτος, έχουν γυναίκες στο τιμόνι. Τυχαίο; Δεν νομίζω!

Και αν βάλεις μαζί και την Emerald Fennell του γενναίου Promising Young Woman, παίζει να έχουμε στην πιο πρεστίζ κατηγορία, τέσσερις υπέροχες κυρίες. Πώς έγινε αυτό; Κάποιοι θα υποψιαστούν το #metoo και πώς αυτό έριξε τις κουρτίνες και έβγαλε στη σκηνή πιο δυνατά τη γυναικεία παρουσία. Άλλοι πάλι, την καθαρή τύχη ή ότι απλά, φέτος, οι γυναίκες έκαναν τις καλύτερες ταινίες. Πάρτο αλλιώς.

Σκέψου το φετινό, απόλυτο φαβορί για το βραβείο σκηνοθεσίας. Την Αμερικανοασιάτισα Chloé Zhao (μα πόσα σκάνδαλα μαζεμένα για τους Τραμπικούς, οσκαρικούς φαν).  Έπεσε από τον ουρανό; Αντιθέτως. Η προηγούμενη ταινία της, το ονειρικό και ακανθώδες The Rider, της πρόσφερε πλήθος βραβείων (μεταξύ αυτών της Σκηνοθεσίας στις Κάννες και Golden Athena στις δικές μας Νύχτες Πρεμιέρας ). Και βεβαίως, μπήκε πολύ ψηλά στις λίστες των κριτικών διεθνώς, με τα καλύτερα για το 2017. Και φυσικά μετά, αγνοήθηκε εντελώς στα Όσκαρ.

Τρία χρόνια μετά, όλα, μα όλα, μοιάζουν (;) να είναι διαφορετικά. Γι’ αυτή αλλά και για τις άλλες γυναίκες που τυχαία (;) βγαίνουν από την ομίχλη της ανωνυμίας τους με τις καλύτερες δουλειές τους. Μερικές από αυτές δε, όπως η Emerald Fennell, ακόμη πιο εντυπωσιακά, αφού μιλάμε για την πρώτη εργασία της στην μεγάλη οθόνη.

Όπως “επιβάλλουν” με τον τρόπο τους οι Κινηματογραφικές Ενώσεις, φέτος τα μεγάλα οσκαρικά στοιχήματα θα έχουν –thank God– έντονη γυναικεία απόχρωση. Και ενδεχομένως το vandwelling, αυτή η τόσο αμερικάνικη ευκολία των van/ campers, θα έχει κι αυτό με τη σειρά του, μια αγοραστική άνθηση που δεν θα περίμενε με τίποτα (οκ για λάθος, έστω, μοδάτους λόγους).

Και κάπως έτσι ανακαλύπτουμε ξανά τον κινηματογράφο

Έχω μια ιστορία να σας πω: Η Fern είναι μια γυναίκα, που τα χάνει όλα. Άντρα, σπίτι, δουλειά. Δούλευε σε εργοστάσιο γυψοσανίδων. Έκλεισε. Είχε μια καλή ζωή με τον άντρα της, Bo. Χωρίς παιδιά. Μέχρι που αυτός πέθανε. Είχαν ένα σπίτι στο Empire της Nevada. Μια “συνοικία” στο πουθενά, που δημιουργήθηκε από τους εργάτες του εργοστασίου και μετά το κλείσιμο του, έγινε “πόλη φάντασμα”. Η Fern θα στοιβάξει όλη τη περιουσία της, αυτή που θέλει να διασώσει δηλαδή, σε ένα βαν και θα φύγει. Τα ψαρικά εργαλεία του Bo, τα πιάτα -δώρο του πατέρα της (τα οποία θα πρωταγωνιστήσουν στην ίσως πιο σπαραχτική σκηνή της ταινίας), μερικά ρούχα, μερικά σκεύη.

Θα ταξιδέψει ζώντας κάθε μέρα σαν να είναι η τελευταία.

Θα αφεθεί στο τυχαίο της νέας της ζωής, θα ανακαλύψει τη νέα της “οικογένεια”. Nomadlanders κατ ‘επιλογήν ή και όχι (κυρίως όχι), που διασχίζουν μόνοι τους ή με παρέα την παλιά ήπειρο, ανακαλύπτουν νέους δρόμους, μαγεύονται από ένα ηλιοβασίλεμα, σκύβουν το κεφάλι με σεβασμό στο αχανές που φέρνει η επόμενη στροφή, χαϊδεύουν την απώλεια με φροντίδα και αντοχή . Η γλυκιά Linda May, η δύστροπη και ονειροπόλα Swankie, ο πάντα on the road Derek, o αγαπησιάρης Dave (ο επαγγελματίας David Strathairn στην πιο εσωτερική ερμηνεία της καριέρας του).

Η Fern, πρώην αναπληρώτρια δασκάλα, “δεν είναι homeless αλλά house-less”. Τα φέρνει βόλτα κάνοντας μικροδουλειές εδώ και εκεί. Ξεδιαλέγοντας πέτρες που μοιάζουν με πατάτες σε λατομείο, καθαρίζοντας πετρώματα για τουρίστες, οργώνοντας την κουζίνα σε φαστφουντάδικα. Δεν διαμαρτύρεται. Δεν γκρινιάζει. Δεν αγκομαχεί. Όσο αναπνέει (και δεν την πονούν τα γόνατα), η ζωή της ανήκει, μπορεί να χαμογελάει (με τα μάτια) και να απολαμβάνει (να, ένα ολόσωστο ρήμα) την κάθε μέρα, με έναν τρόπο που προφανώς και δεν είχε φανταστεί ποτέ. Ακόμη και όταν μπροστά της συναντά τη πέτρα και τη μοναξιά. Την έρημο και την άγρια θάλασσα.

H φασούλα με τον Morrissey

Υπάρχει μια σκηνή στην αρχή σχεδόν της ταινίας, η οποία μοιάζει σαν να οριοθετεί αυτό που θα δεις στη συνέχεια. Η Fern κάνει μεροκάματα στην Amazon και σε ένα lunch break, πιάνει συζήτηση με μια συνάδελφο της, η οποία και την «ξεναγεί» στα αγαπημένα της Smiths-ικά tattoo που στολίζουν το μπράτσο της (Angela: ένα από τα δεκάδες αληθινά Nomadland miracles που παρελαύνουν γύρω της).

When you’re dancing and laughing/And finally living/ Hear my voice in your head/And think of me kindly (από το the rubber ring του συγκροτήματος). Home, is it just a word? Or is it something you carry within you? (από το Home Is a Question Mark του Morrissey)

Η ταινία βασίζεται στo ομώνυμο βιβλίο της δημοσιογράφου Jessica Bruder. Δεν το έχω διαβάσει οπότε και δεν ξέρω ως σκηνή, αν είναι “υπόδειξη” της συγγραφέως. Ενστικτωδώς υποψιάζομαι πως όχι. Ενστικτωδώς φαντάζομαι την Chloé Zhao (που έκανε ΚΑΙ την διασκευή εκτός από σκηνοθεσία και μοντάζ) ως μέγα φαν του γκρουπ, να προσπαθεί να ενώσει τις αγαπημένες της φωνές. Και να το καταφέρνει με αυτό τον τόσο συγκινητικό τρόπο (ειδικά για εμάς τα αμετανόητα φαν).

Κάθε ταινία έχει την καρδιά της

Κι εδώ, αυτή γράφει Frances McDormand. Μπορείς να πεις χίλια δύο γι’ αυτή τη γυναίκα. Και άλλα τόσα. Και να μη φτάνουν ποτέ. Πέντε φορές έφτασε στα Όσκαρ. Τις δύο, Fargo και Three Billboards Outside Ebbing, Missouri έφυγε με τον θείο στην τσέπη.

Αφού τελειώσουν τα 108 λεπτά αυτής της αναπάντεχης απλωτής σε ό,τι σε βασανίζει (και έχεις χώσει ανεπιτυχώς κάτω από το χαλάκι), συνειδητοποιείς πως πέρα από την επαναλαμβανόμενη pornnature ματιά στο Nomadland (έξοχα φωτογραφημένη από τον σίγουρο για Όσκαρ, Joshua James Richards), αυτό που πρωταγωνιστεί κυρίως είναι το πρόσωπο. Αυτό το πρόσωπο. Οι εκφράσεις της Frances, οι ρυτίδες, τα μάτια, οι γωνίες, ακόμη και οι δύο τρεις ατίθασες τούφες που επαναστατούν στο φρεσκοκουρεμένο κεφάλι, όπως θα πει κι η ίδια σε μια πρώην γειτόνισσα που ανησυχεί.

Προσπαθώ να θυμηθώ άλλη περίπτωση σαν κι αυτή.

Δεν τα καταφέρνω. Το Nomadland θα ήταν μια ταινία μισή χωρίς αυτή (και δεν υποτιμώ καθόλου την σατανική Αμερικανοκινέζα). Κάπου εκεί προς το τέλος, σε μια γενναιόδωρη συναισθηματική σκηνή, συνομιλεί με τον άτυπο (και αληθινό) nomadland chief, Bob Wells. Όσο αυτός της αποκαλύπτει την σκοτεινή πλευρά της ζωής του, αυτή τον παρακολουθεί γεμάτη ευαισθησία και αβρότητα. Και ώρες μετά, αναπολώντας αυτή τη σκηνή, δεν σταματάς να αναρωτιέσαι αν σε αυτή την παράδοξη “συνέντευξη”, σε αυτή τη σκηνή που ο ηθοποιός γίνεται θεατής, ποιος, ποια άλλη, θα μπορούσε να τα καταφέρει τόσο κανονικά. Απλά, ανθρώπινα και μεγαλόδωρα.

Γι’ αυτή και μόνο τη μαγική στιγμή, η Ακαδημία έτσι για το yolo θα μπορούσε να έχει και ένα έξτρα αγαλματάκι για την McDormand, όταν θα ανακοινώνει το Όσκαρ Σκηνοθεσίας για τη Zhao.

Πες μας και δύο και τρία πράγματα γι’ αυτή

H Chloé Zhao κοιτά στο Nomadland τους “πιονέρους” της Νέας Αμερικής με ταπεινότητα και αποδοχή. Δεν τους υποτιμά. Τους αγκαλιάζει με ζεστασιά και τους αφήνει με εμπιστοσύνη να την ξεναγήσουν στον μεγαλόκοσμο τους. Η όχι και τόσο κρυφή ντοκιμαντερίστικη αισθητική της απογειώνει το ταξίδι της. Όπως και ο σχεδόν πορνογραφικός θαυμασμός της για την αμερικανική φύση.

Στα χέρια άλλων, το συνεχόμενο, οικουμενικό της τράβελινκ θα γινόταν ένας μπανάλ ταξιδιωτικός χάρτης. Στο δικό της, μια χειρουργική χαρτογράφηση της χώρας που αναπνέει (ακόμη) χωρίς να ξέρει το πώς και το γιατί. Μια νεοπαγανιστική πραγματικότητα σε έναν τόπο, που ειδικά μετά τα τελευταία γεγονότα, προσπαθεί να βρει έναν άλλο Θεό μέσα του. Ίσως τον ίδιο τον άνθρωπο.

H Chloé Zhao είναι μια νομάς κι αυτή. Οκ, άλλου τύπου βεβαίως. Από το Πεκίνο, στην Αγγλία. Και από εκεί, στη Νέα Υόρκη και μετά, στην Καλιφόρνια. Αν κρίνουμε και από την τάση που έχει το Minari για πεντάδα (από τις άλλες δυνατές ταινίες της χρονιάς), οι Αμερικανοασιάτες ή και σκέτο Ασιάτες, έχουν βαλθεί να σώσουν την τιμή του Χόλιγουντ. Και για να το αποδείξει ακόμη περισσότερο, η εντελώς φορμαρισμένη Zhao είπε το ναι και βρίσκεται ήδη στο τιμόνι του Eternals. Της συνέχειας των Avengers στον υπερκόσμο των υπερηρώων της Marvel. Θα φάει τα μούτρα της; Θα ανανεώσει το είδος (πόσο πια;). Σύντομα θα γίνει κι αυτό γνωστό.

Άλλα δεν έχει;

  • Ο μύθος θέλει τις McFormand και Zhao να συναντιούνται για πρώτη φορά τον Μάρτη του ’18, μία μέρα πριν τα 33α Independent Spirit Awards, στα οποία το The Rider είχε προταθεί για 4 βραβεία, και οι δυο τους να εκδηλώνουν την ανάγκη τους για συνεργασία.
  • Τη μουσική του Ιταλού Ludovico Einaudi δεν θα τη δεις στα προτεινόμενα scores για βράβευση. Προϋπήρχε, δεν γράφτηκε για τo Nomadland κι αυτό καθιστά το απόλυτο δέσιμο της με κάθε ανάσα της εικόνας, ακόμη πιο εντυπωσιακό.
  • Το Nomadland σαρώνει στις εθνικές ενώσεις της Αμερικής αλλά ακόμη και σε αυτές των κριτικών. Εκτός απροόπτου έχει “κλειδώσει” τα Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, Σκηνοθεσίας, Α’ Γυναικείου Ρόλου, Φωτογραφίας και ίσως Διασκευασμένου Σεναρίου και Μοντάζ.
  • Τα γυρίσματα έγιναν σε 7 πολιτείες και διήρκεσαν 4 μήνες.
  • Κέρδισε τον Χρυσό Λέοντα στο 77ο Φεστιβάλ της Βενετίας και το βραβείο Κοινού στο Toronto International Film Festival.
  • Κάποια στιγμή θα ακούσεις ένα ποίημα. Θα γυρίσεις ξανά και ξανά σε αυτό καθώς μια στιγμή δεν φτάνει.

Dedicated to the ones who had to depart/ see you down the road

to be continued …


Join Radio

#ΑλλαξεΤονΑεραΣου

Current track

Title

Artist

 

Background