Ο εικαστικός, γραφίστας και dj Γιάννης Καρδάσης «αναλύει» just for us όλα τα εξώφυλλα των Στέρεο Νόβα

Written by on 2 Μαΐου, 2018

Με αφορμή την κυκλοφορία του πρώτου άλμπουμ μετά από 20 χρόνια των Στέρεο Νόβα, με τίτλο «Ουρανός», από την Inner Ear την Παρασκευή 4 Μαίου, ζητήσαμε από τον εικαστικό, γραφίστα, dj και ραδιοφωνικό παραγωγό Γιάννη Καρδάση που έζησε από κοντά όλα αυτά τα υπέροχα χρόνια τους, να μας εξηγήσει το εικαστικό φαινόμενο των εξωφύλλων τους!

Στέρεο Νόβα ‎– Στέρεο Νόβα (1992)


Εδώ λοιπόν που ξεκίνησαν όλα. DIΥ (Do It Yourself) αισθητική, πριν καν αυτή αποκτήσει όνομα. Φωτοτυπίες και κλασσικά helvetica και μια τρελή πρωτοπορία (για τότε) με τις δυο πλευρές του άλμπουμ να αναγράφονται ως «κίτρινη» και «μπλε» με τυπωμένα τα κομμάτια στο εξώφυλλο. Θυμόμουν πάντα τα ανάποδα «Ε» και «Β» στο ΣΤΕΡΕΟ ΝΟΒΑ αλλά τελικά αυτό ίσχυε μόνο στην έκδοση του cd που ήταν επίσης με άλλο χρώμα από αυτό του βινυλίου, αλλά με τα κομμάτια επίσης να αναγράφονται στο εξώφυλλο.

Στέρεο Νόβα ‎– Ντισκολάτα (1993)


Πάλι DIY αισθητική και πρώιμο photosop. Το «Ε» και το «Β» συνεχίζουν να είναι ανάποδα και η γενική αίσθηση είναι σαν τρύπα πηγαδιού που κοιτάζει κατάματα τον ουρανό και στο ενδιάμεσο τρεις ασπρόμαυρες φιγούρες που αναρωτιούνται τι κρύβεται στο βάθος του. Για κάποιο λόγο αυτό το εξώφυλλο μου θύμιζε πάντα τον πίνακα του Jean- Francois Millet, «The Angelus», αυτόν με τους δυο χωρικούς που προσεύχονται πάνω από ένα καλάθι με πατάτες ενώ στο βάθος του ορίζοντα η μέρα τελειώνει με τους ήχους της καμπάνας της εκκλησίας.

Στέρεο Νόβα ‎– Ασύρματος Κόσμος (1994)

Τα ανάποδα «Ε» και «Β» έχουν γίνει ήδη αναγνωρίσιμα στην λογοτύπηση του συγκροτήματος. Η χρήση της νέας τεχνολογίας είναι σε έξαρση και το κομπιουτερίστικο lettering στον τίτλο του άλμπουμ το μαρτυράει. Πάλι ένας μεγάλος κύκλος, κόκκινος και με αστραπές αυτή τη φορά, σαν απειλητικός βολβός από μάτι, σαν μια καταιγίδα που πρόκειται να ξεσπάσει, σαν μπάλα του μπιλιάρδου που ετοιμάζεται να τινάξει τα πάντα στον αέρα. Όλη η ένταση του νέου κόσμου / της νέας κατάστασης / του νέου άλμπουμ, βρίσκεται στο μικρό απειλητικό άσχημο σκύλο που σχεδόν τον ακούς να ουρλιάζει στα αυτιά σου.

Stereo Nova* ‎– The Drone Compilation (1995)


Αυτή η συλλογή υποτίθεται ότι θα ήταν το εισιτήριο του συγκροτήματος για το εξωτερικό. Στην Ελλάδα το έδινε (δωρεάν) το περιοδικό Ήχος, αρκεί να έστελνες ένα γράμμα (!!!) και να το ζήταγες. Μην πιστεύοντας ότι τα πράγματα μπορεί να είναι και τόσο άπλα, είχα στείλει  5 ή 6 γράμματα με διάφορα ονόματα φίλων. Μου απάντησαν σε ΟΛΑ με αποτέλεσμα όλοι μου οι φίλοι να έχουν από ένα αντίτυπο. Αν εξαιρέσεις τα πορτοκαλί γράμματα στο εξώφυλλο, η συλλογή συγκεντρώνει τα περισσότερα βασικά χαρακτηριστικά από τις κυκλοφορίες τους. Πράσινα και γκρι χρώματα, φωτοτυπίες και χειρόγραφα γράμματα. Πάλι παρών το στοιχείο του κύκλου, σε επανάληψη αυτή τη φορά. Ένα από τα πιο ταπεινά υλικά συσκευασίας (η πλαστική μεμβράνη που καλύπτει τα φρούτα στα καφάσια του μανάβη), είναι το κυρίαρχο εικαστικό μαζί με τις δισκέτες των υπολογιστών που ακόμα δεν γνώριζαν  ότι μέσα στα επόμενα 2 χρόνια θα τις παράταγαν όλοι στην άκρη.

Στέρεο Νόβα ‎– Τέλσον (1996)

Σαν να είναι χωρισμένο στα δύο αυτό το εξώφυλλο. Σαν να μην έχουν αποφασίσει (όσοι το σχεδίασαν) αν θα είναι αποκρουστικό ή όχι. Σε μια  περίοδο που το design κυριαρχεί οι δημιουργοί δείχνουν να μην ενδιαφέρονται τόσο για το αισθητικό αποτέλεσμα αλλά πιο πολύ για το ύφος του άλμπουμ και την μουσική την ίδια. Ίσως είναι σχεδιασμένο με αυτό τον τρόπο για περιγράψει τα 2 cd (ή τα 2 βινύλια) που περιλαμβάνει το (σχεδόν) άλμπουμ. Αδύνατον να καταλάβεις αν βλέπεις έναν ουρανό η ένα λιβάδι με στάχυα. Σε απολυτή κόντρα με το πολύ σκληρό ήχο του άλμπουμ. Οι καινοτομίες συνεχίζονται και εδώ με το barcode να βρίσκεται στο εξώφυλλο και το DIY στυλ και με τις φωτογραφίες που δεν καταλαβαίνεις τι απεικονίζουν, αν είναι φωτοτυπίες, artwork ή άπλα δύο (φαινομενικά) άσχετες φωτογραφίες ενωμένες. Από αυτό το άλμπουμ άλλαξε και η λογοτύπηση του συγκροτήματος. Τέλος στα στενεμένα κεφαλαία helvetica. Από δω και πέρα πεζά και πολύ φαρδιά τα γράμματα στα όνομα τους.

Στέρεο Νόβα ‎– Βιταμίνα Τεκ (1997)

Το Matrix θα βγει στις αίθουσες στα επόμενα δύο χρόνια. Η φωτογραφία των δύο πλέον μελών του συγκροτήματος δείχνει όμως να είναι από αυτή την ταινία. Ή ακόμα καλύτερα από το Naked Lunch. Σαν να θέλουν να κρύψουν όλα τα χαρακτηριστικά τους και όλα τα κρυμμένα διαμάντια από αυτό που έμελλε να είναι η τελευταία δουλειά τους. Δυσδιάκριτο και καθόλου ξεκάθαρο και το τεράστιο ΣΝ στο εξώφυλλο. Όπως επίσης και ο τίτλος του άλμπουμ. Αυτό μάλλον έκανε την εταιρία να τυπώσει διευκρινιστικά (πράσινα) αυτοκόλλητα με το όνομα του γκρουπ και τον τίτλο του άλμπουμ. Μπερδεμένα αστικά τοπία φωτογραφημένα με ευρυγώνιο παραμορφωτικό φακό. Αυτή είναι η αισθητική, αυτή τη φορά σε πλήρη κόντρα με το ηχητικό αποτέλεσμα του άλμπουμ. Όσο πιο πολύ δείχνουν να θέλουν να (ξε) καθαρίσουν τον ήχο τους, τόσο δύσμορφο δείχνει να θέλει να είναι η εικόνα που το περιλαμβάνει.

Στέρεο Νόβα ‎– σκαζη (1999)

Συνέχεια του δυσδιάκριτου lettering. Τα φαρδιά λευκά γράμματα διαβάζονται όσο δύσκολα αναγνωρίζονται οι φιγούρες στο εξώφυλλο. Το σκαζη θα μπορούσε όμως να διεκδικήσει τον πιο ευφάνταστο τίτλο για live κυκλοφορία. Το σκαζη (που γενικά είναι ένα καλώδιο μεταφοράς ήχου και εικόνας) εδώ λειτουργεί σαν ακρωνύμιο που διαβάζεται σαν «Σκόρπια Κομμάτια Από Ζωντανές Ηχογραφήσεις». Περιέχει πολύ κοντινά κροπαρίσματα σε φωτογραφίες, τόσο που να μην σου επιτρέπουν να καταλάβεις τι βλέπεις, μικρά λευκά και φαρδιά γράμματα,  τόσο που να μην σου επιτρέπουν να διαβάσεις καθαρά. Η διάθεση να επικεντρωθεί η προσοχή του ακροατή στον ήχο (και όχι στην εικόνα) είναι ξεκάθαρη. Αυτό όμως που δεν έχει γίνει αντιληπτό μέχρι τώρα είναι το χιούμορ που είχαν οι Στέρεοι και που μέχρι κάποιο σημείο το έκρυβαν πολύ καλά. Ένας κύκλος (που επανέρχεται σαν σχήμα στο οπισθόφυλλο) περιέχει δυο vintage φιγούρες που δείχνουν να επιδοκιμάζουν τις live επιδόσεις του συγκροτήματος. (Η εξέλιξη τους θα μπορούσε να είναι οι δυο φιγούρες στο cover του fanzine που σχεδίασαν πρόσφατα για την LifO)

Στέρεο Νόβα ‎– Πλας (2013)

Το Πλας δείχνει να προσπαθεί πολύ να ταιριάξει δίπλα στις κυκλοφορίες των Στέρεο Νόβα αλλά δεν τα καταφέρνει. Ενώ είναι πολύ κατατοπιστικό στο σύνολο των κομματιών που περιέχει, το artwork είναι κακό. Η πρασινωπή φωτοτυπημένη φωτογραφία θα αρκούσε αν δεν την στρίμωχναν στο τόσο εμφανές σχήμα του σταυρού (για να δικαιολογηθεί το πλας). Το επιτηδευμένο φίλτρο προσπαθεί να τα κάνει όλα να δείχνουν vintage αλλά δεν τα καταφέρνει. Η γραμματοσειρά είναι μια χαρά αλλά το αμήχανο κόκκινο στο Πλας τα καταστρέφει όλα.

Στέρεο Νόβα ‎– Ουρανός (2018)

Και φτάνουμε στο πολυαναμενόμενο νέο άλμπουμ που από όσα έχουμε δει (και ακούσει) ακούγεται και φαίνεται σαν να μην πέρασε μια μέρα. Οι δύο φιγούρες (όπως και στο ντεμπούτο τους «είμαστε 2 δίδυμοι») είναι εδώ, πιο σίγουρες, ολόκληρες αλλά με διαφορετικό προορισμό στον ορίζοντα. Η χρωματική γκάμα είναι γνώριμη και ο γνωστός κύκλος έχει γίνει σαν γιγαντιαίο δακτυλικό αποτύπωμα που ορίζει την ανατολή (ή την δύση). Την νέα αρχή ή το νέο τέλος. Σαν να οπτικοποιείται η ηχώ. Σαν να μην πέρασε μια μέρα.

And… be single

Stereo Nova* ‎– New Life 705 (1993)

Εθνική υπερηφάνεια για την μοναδική τους εμφάνιση στις ειδήσεις του Mtv (όταν αυτό σήμαινε κάτι), και του συχνού  airplay που είχε η μοναδική τους κυκλοφορία στο εξωτερικό. To λεωφορείο που τους μετέφερε στο κέντρο της πόλης (το 705 από τη Νέα Ζωή) έγινε  New Life 705 με ένα ακόμα φαινομενικά αταίριαστο εξώφυλλο. Πάλι φωτοτυπημένα τα γράμματα, αλλά το όνομα τους για πρώτη φορά στα αγγλικά. Σε όσους τους ξέρουμε πλέον (1993) είναι γνωστή η σχέση τους με τα εικαστικά. Έτσι λοιπόν την διαφορά που θέλουν να έχει η μουσική τους με το περίβλημα της, την πάνε ένα βήμα παραπέρα. Άλλος ένας κύκλος (το κέντρο ενός δίσκου, η καλλιέργεια της γης σαν το κέντρο της ζωής) μέσα απο την έκφραση ενός ζευγαριού, που αν δεν ήταν αγρότες θα ήταν ένα ζευγάρι clubbers μετά από ένα βράδυ έξω. Μια εικόνα που συνειρμικά που θυμίζει τους Πατατοφάγους τους Βίνσεντ βαν Γκογκ, (μόνο που αυτή τη φορά είναι χαρούμενοι, έξω και λουσμένοι στο φως.

Στέρεο Νόβα ‎– Το Παζλ Στον Αέρα (1993)

Ένα από τα πιο δυνατά εξώφυλλα τους, που περιλαμβάνει και τα περισσότερα από τα κύρια  χαρακτηριστικά που είχαν οι κυκλοφορίες τους. DIY κυριολεκτικά. Φωτοτυπίες και αυτομεταφερώμενα γράμματα την εποχή που τα computer άρχισαν να κάνουν την γραφιστική πιο εύκολη. Η δύναμη της φαινομενικά άσχετης φωτογραφίας με το ανοιχτό πλυντήρια, μας έκαναν όλους να φωνάξουμε δυο χρόνια μετά «I want to live like common people». H κανονικότητα, η καθημερινότητα, ο κύκλος της ζωής (άραγε αυτό προσδιορίζουν οι κύκλοι στα εξώφυλλα τους;). Επίσης η ποιότητα του κόκκινου που διάλεξαν το έκαναν πιο προσιτό σε όλους. Οι λούπες στη μουσική τους, οι κύκλοι στις ζωές μας παρέα με τον κάδο του πλυντηρίου…. «Πόσα πλυντήρια έβαλες για μένα; Πλήρωσα τη ζωή μου για μία μέρα»

Στέρεο Νόβα ‎– Τέκνο (1994)

Το καλύτερο εξώφυλλο που έχουν κάνει. Εδώ λειτουργεί μονάχα το συναίσθημα. Η εικόνα σε πλήρη αντίθεση  με τον ήχο. Θυμάμαι να το παίζουν πρώτη φορά στο Γκάζι και την εικόνα από αυτό το κατσίκι να με στοιχειώνει. Το πιο ήρεμο βλέμμα στον κόσμο συντροφιά με τους πιο αληθινούς στίχους που έχω ακούσει. Εικόνες από το χωριό που δεν είχα ποτέ. Από το κατοικίδιο που δεν είχα ποτέ. Μυρωδιές από στάχυα ζεσταμένα από τον ήλιο, καμπάνες από μια αόρατη εκκλησία και η εισαγωγή από το ”+” έχε τρυπώσει για πάντα στο μυαλό μου. Δεν μπορώ να βρω λογική εξήγηση παρά μόνο την σιγουριά πως αυτό το κομμάτι θα έπρεπε να έχει ΜΟΝΟ αυτό το εξωφύλλο. Τέτοιο αλάθητο συνδυασμό ούτε το «True Faith» με το κίτρινο φύλλο που αργοπέφτει δεν είχε. Επίσης εντυπωσιακός ο μοναδικός τρόπος που το πλανητικό σύμπλεγμα (τυπωμένο πάνω στο cd) δένει με το δωρικό ΣΝ και το  κατσίκι –χωρίς μάλιστα καμία διαφωνία.

Στέρεο Νόβα + Νατάσα Κ.* ‎– Λιγότερο Απ’ Αυτό (1995)

Ίσως η μοναδική στιγμή εξαιρετικής ταύτισης εικόνας και ήχου. Το ονειρικό πορτραίτο της Νατάσσας Κ. εναρμονίζεται απόλυτα με το ύφος του single. Tο εξώφυλλο συνεχίζει τους ιστορικούς συσχετισμούς με τα μεγάλα εργα τέχνης. Αυτή τη φορά η λήψη θυμίζει φιγούρα από πίνακα του Λύτρα. Πάλι κύκλοι (αυτή τη φορά ακόμα περισσότεροι αφού πλαισιώνουν και το όνομα του γκρουπ), πάλι γαλάζια χρώματα. Αυτή τη φορά τα γράμματα στα αρχικά του συγκροτήματος είναι ένα πεζό και ένα κεφαλαίο (σΝ)

Στέρεο Νόβα ‎– Μάθημα (1996)

To πιο μίνιμαλ εξώφυλλο (ίσως μαζί με τον αναμενόμενο «Ουρανό») που έχουν κυκλοφορήσει ποτέ. Αγαπημένη χρωματική παλέτα με τα καφέ και τα γαλάζια και το αγαπημένο πλέον σΝ λειτουργεί και σαν εικαστικό αλλά και σαν λογότυπο. Η μινιμαλιστική διάθεση στον σχεδιασμό δημιουργεί μια ισορροπημένη «κόντρα» με το vocoder στη φωνή του Βήτα και τη σχεδόν χατζιδακική μελωδία. Πολύ τρυφερή, σχεδόν ρομαντική η ε(πι)μονή τους να γράφουν τις αγγλικές λέξεις (Κέικ, Βούβ, Ήξταφ, Μιξ) με ελληνικούς χαρακτήρες.

Στέρεο Νόβα . Πόπη Αστεριάδη ‎– Ταξίδι Στη Γη (1997)

Ακόμα ένα αταίριαστο (με το μουσικό περιεχόμενο) εξώφυλλο. Αυτή τη φορά και λιγάκι παλιομοδίτικο αλλά υπάρχει δικαιολογία. Είναι η συνεργασία τους με την Πόπη Αστεριάδη. Την βρήκαν, της το ζήτησαν και χάρη στην επιμονή των παιδιών της (η ίδια δεν τους γνώριζε) έγινε αυτό που έγινε. Σαν τον Μπόλεκ και τον Λόλεκ μπροστά στην τηλεόραση, λίγο σαν τις (σχεδόν προ 10ετίας) φωτογραφίες της Dusty Springflield με τους Pet Shop Boys, ή της Sandie Shaw με τους Smiths. Η εμμονή στα πεζά, φαρδιά και ελαφρώς δυσδιάκριτα γράμματα συνεχίζεται.

Σταμάτης Κραουνάκης + Στέρεο Νόβα ‎– Νόχι! (1998)

Αυτό το single μπορώ να το δω μονάχα με (άπειρο) χιούμορ. Και τα κομμάτια αλλά και το artwork. Κάτι που ξεκίνησε σαν inside joke (για το «Τύπτομαι και φρίττω» της Διονυσίας) κατέληξε  στον εξοργιστικά αστείο «Τάκη», αφού ποτέ κανένας δεν συγκράτησε το «Νόχι». Το σαν κόμικ artwork προσπαθεί να θυμίσει τις άπειρες lounge, huse κλπ συλλογές που κυκλοφορούσαν τότε άλλα δεν τα καταφέρνει. Το πολύ καθαρό lettering ξαφνιάζει ίσως ακόμα περισσότερο από τον Τάκη τον ίδιο! Η μεγαλύτερη καλτίλα και το μεγαλύτερο ενδιαφέρον βρίσκεται στο video του κομματιού, το οποίο κάνει το «Violently Happy» της  Bjork, να μοιάζει σχεδόν νορμάλ.

Γιάννης Καρδάσης


Join Radio

#ΑλλαξεΤονΑεραΣου

Current track

Title

Artist

 

Background